موجودى كه آن را شريك خدا قرار داده طاغوت باشد يا اجتماع يا هواهاى نفسانى . ولى در آن روز از اين موجودات چه كارى ساخته است ؟ هيچ يك از آنها براى دفاع از آن مجرم در كنار او نمىايستد . / 27 واقع اين است كه فطرت انسان او را به ضعف و عجز او راه مىنمايد و او در مىيابد كه نيازمند به كسى است كه به دو پناه برد . ولى شيطان او را گمراه مىكند تا به جاى تشبث به ذات نيرومند الهى به بتان بدبخت ناتوان بگرايد ، بدين پندار كه او را پناه خواهند داد . چون بتان از كار فرو مانند ، از چشم او مىافتند و آنجا در مىيابد كه اين شريكان را نه سودى هست و نه زيانى . آرى در چنين هنگامه‌اى است كه پرده از جلو چشمش كنار مىرود . در روز قيامت مشركان مىفهمند كه اعتماد بر شريكان چقدر به حال ايشان زيانمند بوده است و فشار هوى و هوس و جامعه و طاغوت نه حقيقى بلكه امرى وهمى بوده است . « وَ كانُوا بِشُرَكائِهِمْ كافِرِينَ - و ديگر به بتان خويش باور ندارند . » [ 14 ] « وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ - چون قيامت بر پا شود در آن روز از يكديگر ببرند . » در حالى كه در دنيا دست در دست هم داشتند . [ 15 ] گروهى به بهشت مىروند : « فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ - اما آنان كه ايمان آورده‌اند و كارهاى شايسته كرده‌اند ، در باغى به شادمانى پردازند . » آن باغ جايى است سبز و خرم با هوايى پاك و لطيف . در آنجا در عين خشنودى و نعمت در حالى كه نشانه‌هاى آن بر چهره‌هاشان آشكار است جاودانه بمانند . عبارت « به شادمانى پردازند » را دو تعبير است : / 28 يكى آن كه به معنى اكرام باشد . چنان كه در تفسير على بن ابراهيم آمده است . ديگر التذاذ به سماع ، چنان كه از پيامبر نقل شده كه فرمود :